به گزارش روابط عمومی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، دکتر مریم کوپایی با تأکید بر نقش عوامل روان‌تنی در سلامت دهان اظهار داشت: استرس و اضطراب از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بروز و تشدید ضایعات دهانی هستند.
وی در تشریح سازوکار اثر استرس بر بدن افزود: «در شرایط استرس، محور هیپوتالاموس ـ هیپوفیز ـ آدرنال فعال شده و ترشح هورمون‌هایی مانند کورتیزول افزایش می‌یابد. این تغییرات هورمونی می‌تواند عملکرد سیستم ایمنی را مختل کرده و بر فعالیت سلول‌های T، ماکروفاژها و سایتوکاین‌های تنظیم‌کننده التهاب تأثیر منفی بگذارد.»
این عضو هیئت علمی ادامه داد: «در نتیجه این اختلالات، مخاط دهان مستعد بروز ضایعات التهابی شده و روند ترمیم زخم‌ها با تأخیر مواجه می‌شود. همچنین حساسیت بافت‌های دهانی به عوامل آسیب‌رسان افزایش می‌یابد.»
دکتر کوپایی با اشاره به آفت دهانی به‌عنوان یکی از شایع‌ترین ضایعات مرتبط با استرس تصریح کرد: «مطالعات نشان می‌دهد شیوع آفت دهانی در افراد مبتلا به اضطراب، تنش‌های شغلی و اختلالات روانی بیشتر است. تغییر در ایمنی سلولی، افزایش واکنش‌های التهابی و اختلال در عملکرد سد مخاطی از مهم‌ترین دلایل بروز این ضایعات هستند. علاوه بر این، استرس می‌تواند روند بهبود زخم‌های آفتی را طولانی‌تر کرده و شدت درد را افزایش دهد.»
وی در ادامه به براکسیسم (دندان‌قروچه) اشاره کرد و گفت: «این عارضه ارتباط مستقیمی با اضطراب، استرس‌های شغلی و اختلالات خواب دارد و می‌تواند منجر به سایش دندان‌ها، تحلیل لثه، درد مفصل گیجگاهی ـ فکی و حتی ایجاد زخم‌های دهانی شود.»
این دانشیار بیماری‌های دهان، خشکی دهان (زروستومیا) را از دیگر پیامدهای مهم اضطراب برشمرد و افزود: «کاهش جریان بزاق در اثر فعالیت بیشتر سیستم عصبی سمپاتیک، موجب اختلال در پاکسازی طبیعی دهان، افزایش احتمال عفونت‌های قارچی، حساسیت مخاط و احساس سوزش می‌شود و در عین حال، روند ترمیم زخم‌ها را نیز با اختلال مواجه می‌کند.»
وی در پایان با تأکید بر اهمیت پیشگیری خاطرنشان کرد: بهره‌گیری از راهکارهای کاهش استرس مانند تکنیک‌های آرام‌سازی، درمان‌های شناختی ـ رفتاری، فعالیت بدنی منظم و بهبود کیفیت خواب، نقش مؤثری در کاهش شدت و تکرار ضایعات دهانی دارد و باید به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه جامع سلامت دهان مورد توجه قرار گیرد.